Pazar, Ocak 23Önemli Haberler
Shadow

Temel besin unsurları artırım dalgasında başı çekecek

Türkiye Ziraatçılar Derneği (TZD) Genel Lider Hüseyin Demirtaş, ekim ayında tavuk eti fiyatının yüzde 64, ayçiçeği yağının yüzde 60.8, margarinin yüzde 53.8, mercimeğin yüzde 41.8, süt ve yoğurdun yüzde 35, nohudun yüzde 34.4, ekmeğin yüzde 26.4 zamlandığını vurgulayarak “Bu tablo, önümüzdeki devirde de besin ve tarım eserlerinin bu oranda zamlanacağını göstermekte” dedi. İthal eserle rekabet edemeyen üreticilerin üretimden çekilmesinin hızlandığını, ziraî nüfusun yüzde 7’ye kadar düştüğüne dikkat çeken Hüseyin Demirtaş ile çiftçinin meselelerini ve besin fiyatlarındaki fahiş artırımları konuştuk.

– Bilhassa besin enflasyonunda önemli bir artış kelam konusu. Siz önümüzdeki günlerde hangi eserlerde artırım dalgası bekliyorsunuz?
Ülkemizde genel enflasyonun itici gücü “gıda enflasyonu”dur. Enflasyonun geleceğini varsayım etmek için en sağlam metot ise ÜFE oranına (Üretici Fiyatları Endeksi) bakmaktır. Zira fiyatlar üretim bazında artıyorsa, bu artış kısa bir mühlet sonra tüketicilere de yansıyacaktır. TÜİK’in açıklamasına nazaran ekim ayında TÜFE yüzde 2.39, Yİ-ÜFE yüzde 5.24 oranında artmış; yurtiçi ÜFE, Aralık 2020’ye nazaran yüzde 37.34, geçen yılın ekim ayına kıyasla yüzde 46.31 artış göstermiştir. Ekim ayı sonu prestijiyle ÜFE’deki 12 aylık ortalama artış yüzde 36.2 olmuştur. Birebir periyotta tavuk eti yüzde 64, dana eti yüzde 23, ayçiçeği yağı yüzde 60.8, margarin yüzde 53.8, yumurta yüzde 49.3, mercimek yüzde 41.8, zeytinyağı yüzde 39.4, süt ve yoğurt yüzde 35, nohut yüzde 34.4, ekmek yüzde 26.4 oranında artmıştır. Bu tablo, önümüzdeki devirde de besin ve tarım eserlerinin aşağı üst bu oranda bir artış olacağını göstermekte. Bu yıl bilhassa hububat, bakliyat ve yağlık bitkiler alanında kuraklığa bağlı rekolte düşüşlerinin yanı sıra hayvancılık ve süt üretiminde yaşanan problemler göz önüne alındığında et, süt, ekmek, makarna, bitkisel yağ üzere temel besin unsurlarının artırım dalgasında başı çekeceklerini söyleyebiliriz.

GÜBRE FİYATLARI YÜZDE 150 ARTTI

– Son yıllarda tarımın temel girdisi olan gübre, mazot üzere eserlere fahiş artırımlar geldi. Çiftçinin yükü ne kadar arttı?
TÜİK sayılarına nazaran 2021’de en fazla artış yüzde 41.78 ile gübre ve toprak geliştiriciler alt kümesinde görüldü. 2020-2021 yılları ortasında amonyum sülfat gübresinde yüzde 125, amonyum nitratta yüzde 90, ÜRE ve DAP’de yüzde 119.60, 20.20.0 gübresinde yüzde 141 oldu. Bu sayılar, son devirde gelen yeni artırımlarla oran olarak daha da artmış, örneğin ÜRE gübresinde yüzde 160’a çıkmıştır. Piyasada 4 bin 800 TL olan ÜRE gübresi artırımlı tarifeyle birlikte 5 bin 300 ila 5 bin 500 TL’den satılmıştır. DAP gübre fiyatı da tonda ortalama 150 TL artış göstermiştir; genelde ise oran gübrede artış oranı yüzde 150’ye ulaşmıştır. Bunun yanı sıra bilhassa ÜRE gübresine ulaşmakta meşakkat yaşanmıştır. Gübre fiyatlarındaki bu artış karşısında buğday ve kimi hububat eserleri için verilen gübre takviyesinin 2021 yılı için dekar başına 16 TL’den 20 TL’ye çıkarılması, 2022 yılı için bu sayının 32 TL olarak belirlenmesi fazla bir mana taşımamaktadır. Zira bu ortada bir dekar buğday için kuru tarımda gübre maliyeti 500 TL’ye, sulu tarımda ise 800 TL’ye çıktı. Mazot fiyatı ise tıpkı devirde yüzde 23.5 zamlanarak 6.60’tan 8.16 TL’ye çıktı. Yeni artırımlar tüketiciye direkt yansıtılacaktır. Bu artışlar çiftçinin kullandığı elektrik, su, ilaç üzere girdiler açısından da geçerlidir. Bu vakit diliminde çiftçinin gelirinin artmak yerine azaldığı düşünüldüğünde girdi fiyatlarındaki artışın, çiftçinin yükünü ne kadar artırdığı görülebilir.

ÇİFTÇİNİN 6 MİLYAR LİRASI UÇTU

– İktidarın tarım kesimindeki takviyelerini kâfi buluyor musunuz?
Desteklemede asıl sorun, Tarım Yasası’nın öngördüğü taban ölçü olan GSMH’nin yüzde biri oranında dayanağın bu kanunun çıktığı 2006 yılından bu yana verilmemiş olmasıdır. Örneğin, 2021 yılı bütçesinden ayrılması gereken ölçü Tarım Yasası uyarınca 43 milyar TL civarında olması gerekirdi. Lakin bu türlü olmamış; tarım dayanakları, 2020’de olduğu üzere 2021’de de 22 milyar lira olarak belirlenmiştir. 2022 yılı merkezi idare bütçesinde ise ziraî destekleme ödemeleri için 25 milyar 834 milyon lira ayrılmıştır. Bu sayı, yasaya nazaran verilmesi zarurî taban ölçünün yarısından daha azdır. 2020’den bu yana ziraî desteklemelerde 3 milyar lira artış olmuş, lakin salt 2021 yılında mazota gelen artırım, çiftçinin bütçesinden 6 milyar TL’den fazlasını götürmüştür. Genel bütçeyi artırmadan destekleme içinde kaynakları bir eserden başkasına ya da bir girdiden başkasına aktararak sorunu çözmek mümkün değildir.

100 BİN ÇİFTÇİYE HACİZ TEHDİDİ

– Çiftçinin borçluluk düzeyi ne durumda?
2021 yılı prestijiyle çiftçilerin bankalara olan toplam borcu 150 milyar TL civarındadır. Tarım Kredi Kooperatifleri Birliği’ne olan borcu da 10 milyar lirayı aşmıştır. Bankalara ve Tarım Kredi’ye olan borcun yanı sıra çiftçilerin girdi temini nedeniyle piyasaya olan borçları da 50 milyar TL olarak kestirim edilmektedir. Sonuçta çiftçinin toplam borcu 210 milyar TL’ye ulaştı.

– İcralık olan çiftçi sayısı muhakkak mi?
Covid-19 krizi nedeniyle planlanan ekonomik dayanak programlarında çiftçiye hiçbir takviye verilmediği üzere, genel borç yapılandırmasından da ziraî üreticiler birey bazında yararlandırılmamıştır. Dahası, 2020’den itibaren bu borçlardan ötürü haciz süreçleri hızlandırılmıştır. Hala 100 binin üzerinde çiftçi, bankalara olan borcu nedeniyle haciz süreci ya da tehdidi altında bulunmaktadır. Bu mevzuda kesin bir sayı verilememektedir. Bu duruma bir deva bulunmazsa sorunun, gelecek yıl üretim üzerinde olumsuz tesirler yaratabilecek boyutlar alacağı açıktır.

– Tekrar çiftçinin tarıma dönmesi için hangi adımlar atılmalı?
En başta Tarım Yasası’nın öngördüğü ölçüde dayanak verilmesi, borç sıkıntısına acil bir tahlil bulunması kaide. Küçük üreticilerin ellerindeki kaynağı verimli bir halde kullanabilmelerini sağlayacak üretim kooperatiflerinin geliştirilmesi, kooperatiflerin ziraî sanayi ve pazarlama alanına girmelerinin teşvik edilmesi ve en değerlisi ziraî üretimin canlandırılmasını sağlayacak genel bir üretim planı hazırlanması gerekmektedir.

REKOLTE KAYBI BÜYÜK

– Bu yıl bilhassa kuraklık nedeniyle önemli bir rekolte kaybı sözkonusu olmuştu. Hangi eserlerde önemli kayıp kelam konusu?
TÜİK datalarına nazaran 2021’de tahıllar ve öteki bitkisel eserlerde bir evvelki yıla nazaran yüzde 4.7 azalma görüldü. Tahıl eserleri üretim ölçülerinin bir evvelki yıla nazaran yüzde 5.5 azalarak yaklaşık 35.1 milyon ton olacağı; birebir devirde buğday üretiminin yüzde 7.3 azalarak 19 milyon ton, arpa üretiminin yüzde 6 azalarak 7.8 milyon ton, nohut yüzde 12.7 azalarak 550 bin ton olacağı belirlenmiştir. Fakat alandan aldığımız bilgiler rekoltelerdeki düşüşün bu sayıların çok üzerinde olduğu istikametindedir. Örneğin buğdaydaki rekolte 17 milyon ton, arpa rekoltesi ise 6 milyon ton olarak iddia edilmektedir. Baklagillerde de gerçek düşme oranı resmi sayıların çok daha üzerindedir.

Bir cevap yazın