Salı, Ocak 25Önemli Haberler
Shadow

Glasgow tepesi fiyasko: Ertelenecek bahar kalmayacak

Uygun başlamıştı meğer. Aklı başında birçok iklim savaşçısının “fazla umutlanmayın” demesine karşın dünya kamuoyunda, “belki bu kere bir şeyler olur” iyimserliği hâkimdi tepeye ait. Sonuçta iştirakçi ülkeler bir muahede üzerinde uzlaştılar. Fakat şahsen iştirakçilerin kimilerinin bundan şad olmadığına şahit olduk. Örneğin “Güvenmek sıkıntı, lakin sonunda, zorlamaya devam etmeliyiz” diyen Kosta Rika Etraf ve Güç Bakanı Andrea Meza hoşnut kalmadı mutabakattan. “Bu değişikliği büyük isteksizlikle kabul ediyoruz” diyen, deniz sularının yakın bir tarihte yutmak üzere olduğu Marshall Adaları’nın İklim Elçisi Tina Stege de mutlu değildi. Gözyaşları içinde varılan son derece yetersiz mutabakat için özür dileyen COP26 Lideri Alok Sharma da o denli. Nihayet BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, “COP26’nın sonucu bir uzlaşmadır. Değerli bir adım ancak kâfi değil. Hâlâ iklim felaketinin kapısını çalıyoruz” dediğine nazaran Doruğun tam bir fiyaskoyla sonuçlandığına kuşku yok.

HİÇ BAŞARAMADILAR
Varılan muahede gösterdi ki, umutlanmamayı öğütleyenler haklı çıktı, bir defa daha. Bir defa daha zira BM’nin iklim değişikliği konferansları bugüne kadar global çapta bir idare modeli oluşturmayı başaramamıştı. Bu sefer başarmaları için neden umutlanıldı bu kadar, anlamak güç. 2015 Paris İklim Anlaşması’nın global ısınmayı 1.5 dereceyle sonlandırma maksadına ulaşmak için hangi ülkenin hakikat düzgün, inandırıcı bir planı vardı ki? Hükümetler Ortası İklim Değişikliği Paneli’nin son raporunda, gezegenin 2030’ların başında muhtemelen 1.5 derece sonuna ulaşacağı ihtimali vurgulanarak ihtarlar yapılmıştı. Bu ihtarlara tepede kulak verilmediğini gördük daima birlikte. Hindistan’a, Çin’e bakar mısınız? Kömür gücünün “aşamalı olarak kaldırılması” sözünü, “kullanımının kademeli olarak azaltılması” sözü ile değiştirmeyi başardı bu ülkeler. Dorukta iklim felaketiyle karşılaşmış ülkelere kuruş çıkmadı. Kelamım ona, asla yetmeyecek olan bir 100 milyar dolar vereceklerdi kelamda. İklim değişikliğinin hızlandırdığı çok hava olaylarının yol açtığı kayıplar, ziyanlar için varlıklı ülkelerden tazminat beklentisi hayal oldu. Şayet lütfederlerse 2025 yılında koklatacaklar birkaç kuruş. 2030 yılına kadar emisyonu yarıya indirme konusunda anlaşamayan ülkeler bu hususta gelecek yıl daha uygun planlar sunacaklarını söylediler, dalga geçer üzere. Bu kelamları yerine getirseler bile, sıcaklıklar yüzyılın sonuna kadar 2.4 derece ile 2.7 derece ortasında yükselme yolunda ilerliyor. Felakete gidiyoruz topluca. Tamam, iştirakçi ülkeler sıcaklıkları 1.5 derecelik bir artışta tutmayı az da olsa hedefleyen son derece zayıf bir iklim muahedesi üzerinde anlaştılar. Fakat kömürü kademeli olarak “kaldırmayı” değil, “aşamalı olarak azaltmayi” içeren bir mutabakatın iklim krizine tahlil getireceğini kim söylebilir? Ormanları korumak için çıkmış bir karar olmadığını da belirteyim.

NE OLMALIYDI?
En azından iklim değişikliğiyle gayret için “çok taraflı anlaşmaların” tek tek ülkelerin iradesine bırakılmadan memleketler arası hukuka tabi olması sağlanabilirdi. Bu başlangıç için en değerli adım olurdu. 1997’de kabul edilen Kyoto Protokolü bu anlayışa uygundu biraz. Lakin çok eksiği, kusuru olduğu için bu ilerletilemedi. Yıllar sonra gelen fırsat da heba edildi. Somut kararların alınması beklenirken, örneğin fakir ülkelere yardım “sözü” veriliyor muahedede. Garanti içermeyen bir kelam. Fakir ülkelere verileceği vaat edilen 100 milyar dolar, 2030’a kadar pul olacak, o tarihte verilmesi gereken para en az 300 milyar dolar olmak zorunda. Bu dorukta 100 milyar dolar için karar veremeyenler 300 milyar için verebilecekler mi hakikaten? Daha birçok eksiklik sıralanabilir ancak benim için konferansın hiç de dilek edilen sonuca ulaşmadığının göstergesi ABD İklim Elçisi John Kerry’nin sözleridir. “Bazı problemleri var ancak dünya için güzel bir anlaşma” diye yorumladı gelişmeyi Kerry. Dünyayı en çok kirleten ülkelerden birinin temsilcisi “her şeye karşın memnun” kalmışsa konferansın ne kadar başarılı (!) olduğu anlaşılabilir. Çok yazık oldu dünyamıza.

Bir cevap yazın